Ekim, bahçede yaz mahsulünü toplayıp kış ve ilkbahar için hazırlık yaptığımız aydır. Bu yazıda ekim ayında ne ekilir sorusunun cevabını bulacaksınız: ekim ayında hangi sebze ekilir, hangi çiçek soğanları toprağa girer, hangi tohumlar doğrudan araziye ekilir ve küçük bir bahçede nelerle başlamak mantıklıdır. Ayrıca ekim ayında olgunlaşan meyveleri, bu aydaki hasat işlerini ve bahçe bakımında yapılması gerekenleri de ekledik. Hangi ürünün fide, hangisinin tohum, hangisinin soğan ya da diş olarak toprağa gireceğini her başlıkta ayrı ayrı belirttik.
Ekim Ayında Ne Ekilir?
Ekim, Türkiye’de sıcaklıkların düşmeye başladığı ve yağışların artmasıyla toprağın tekrar nem tuttuğu aydır. Bu iki şey serin iklim sebzeleri için iyi bir başlangıç sağlar. Ekim ayında toprağa ekebileceğiniz ürünler şunlardır:
- Marul: Sebze (yapraklı). Fide ya da tohumla ekilir, serin havada iyi gelişir.
- Ispanak: Sebze (yapraklı). Tohumla ekilir, soğuğa dayanıklıdır.
- Roka: Sebze (yapraklı). Tohumla ekilir, kısa sürede hasada gelir.
- Tere: Sebze (yapraklı). Tohumla ekilir, serin ve nemli toprağı sever.
- Pazı: Sebze (yapraklı). Tohumla ekilir, ılıman bölgelerde ekim ayında ekilebilir.
- Maydanoz: Sebze (yeşillik). Tohumla ekilir, çimlenmesi yavaştır.
- Dereotu: Sebze (yeşillik). Tohumla ekilir.
- Lahana: Sebze (lahanagil). Çoğunlukla fide olarak dikilir.
- Karnabahar: Sebze (lahanagil). Fide olarak dikilir.
- Brokoli: Sebze (lahanagil). Fide olarak dikilir.
- Turp: Sebze (kök sebze). Tohumla ekilir, birkaç haftada hasat edilir.
- Kereviz: Sebze (kök sebze). Fide olarak dikilir, ılıman bölgelerde ekim ayında ekilebilir.
- Pırasa: Sebze (soğanlı). Fide olarak dikilir.
- Soğan: Sebze (soğanlı). Arpacık veya fide olarak dikilir, ilkbaharda hasat edilir.
- Sarımsak: Sebze (soğanlı). Diş olarak dikilir, kışı toprakta geçirir.
- Bezelye: Baklagil. Ilıman bölgelerde ekilir, soğuk bölgelerde ilkbahara bırakmak daha güvenlidir.
- Bakla: Baklagil. Kıyı ve ılıman bölgelerde sonbaharda ekilir.
- Lale, nergis, sümbül, zambak, frezya: Çiçek soğanı. Kışı toprakta geçirip ilkbaharda çiçek açar. Ayrıntıları çiçekler başlığında anlattık.
Bölgeye göre durum değişir. Ege, Akdeniz ve Marmara kıyılarında ekim ayında toprak hâlâ sıcaktır ve ekim yapmak için en rahat dönemdir. İç Anadolu ve Doğu Anadolu’da ise ayın ikinci yarısından itibaren erken don riski başlar. Bu bölgelerde ekimi ayın ilk haftalarına çekmek, gerekirse fideleri örtüyle korumak gerekir. Yani önce yaşadığınız yerin ilk don tarihini öğrenin, sonra ne ekeceğinize karar verin. Ekimden önce yapılacak hazırlıklar da sonucu doğrudan etkiler:
- Hasadı biten yazlık sebzelerin kalıntılarını (kök, sap, hastalıklı yapraklar) tarladan veya bahçeden temizleyin. Bu kalıntılar kışı geçiren hastalık ve zararlılara yuva olur.
- Boşalan alana iyi yanmış çiftlik gübresi serip toprağı çevirin. Taze gübre bitki köklerini yakabilir, bu yüzden gübrenin yanmış olmasına dikkat edin.
- Toprak altı zararlılarına karşı gerekirse uygun bir önlem alın ve ilaçlamayı bölgenizdeki ziraat odası veya il tarım müdürlüğünün önerilerine göre yapın.
- Meyve bahçelerinde kuruyan ve hastalıklı dalları kesip bahçeden uzaklaştırın.
- Damlama ve sulama hatlarını kontrol edin, kış öncesi arızaları şimdi giderin.
Büyük bir alana ekim yapacaksanız toprak analizi yaptırmayı ihmal etmeyin. Hangi gübreden ne kadar atacağınızı tahminle değil, analiz sonucuna göre belirlemek hem para hem verim kazandırır.
Yılın hangi ayında hangi ürünün ekildiğine bütün olarak bakmak isterseniz, tarım takvimi hangi ayda ne ekilir tablosu sayfamızdaki tabloyu da tavsiye ederiz. Yıllık planınızı oradan çıkarabilirsiniz.
Ekim Ayında Hangi Sebze Ekilir?
Ekim ayında hangi sebze ekilir sorusunun cevabını üç gruba ayırarak cevaplamak daha soğru olacaktır.
- Ekim ayında fide olarak dikilenler: Lahana, karnabahar, brokoli, marul, pırasa ve ılıman bölgelerde kereviz fidesi bu ayda araziye çıkarılabilir. Fide almak, tohumdan başlamaya göre zaman kazandırır. Özellikle lahana grubu serin havada iyi tutunur. Fideyi akşamüzeri dikip hemen sulamak, ilk günlerdeki şoku azaltır.
- Doğrudan tohumla ekilenler: Ispanak, roka, turp, tere, dereotu, maydanoz ve ılıman bölgelerde pazı ekim ayında tohumdan ekilebilir. Turp birkaç haftada, roka ve tere de kısa sürede hasada gelir. Maydanoz ve dereotu çimlenmesi biraz daha yavaş ürünlerdir, sabırlı olmak gerekir. Ispanakta ekim zamanı ve aralık mesafesi gibi ayrıntıları merak ediyorsanız ıspanak ne zaman ekilir? yazımıza göz atın.
- Kışı toprakta geçirenler: Soğan ve sarımsak ekim ayında toprağa girer, soğuk aylarda kök salar, ilkbaharda hasat edilir. Sarımsakta diş, soğanda arpacık veya fide kullanılır.
Ekim Ayından Hangi Çiçekler Ekilir?
Çiçek tarafında ekim ayının asıl işi soğan yumrularını toprağa yerleştirmektir. Kışın toprakta bekleyen bu soğanlar, ilkbaharda sizi çiçekle karşılar. Soğuk bu bitkiler için bir engel değil, gelişimin bir parçasıdır.
- Lale: Soğanları ekim sonu ile kasım arasında dikmek daha güvenlidir, ılıman bölgelerde aralığa da uzanabilir. Toprak çok sıcakken dikilirse çürüme riski artar. Soğanın sivri ucu yukarı bakacak şekilde, kendi boyunun yaklaşık iki üç katı derinliğe dikin.
- Nergis: Kolay yetişir, kemirgenlerin pek ilgilenmediği bir soğanlıdır. Ekim ayında dikip unutabilirsiniz.
- Sümbül: Ekim sonuna doğru dikilir. Kokusu için bahçede yol kenarlarına ya da pencere altlarına koymak iyi fikirdir.
- Zambak: Ekim ayında dikilebilir. Sonbaharda dikerseniz kök sistemi kışa kadar yerleşir.
- Frezya: Ekim ayında dikilebilir. Soğuğa hassastır, bu yüzden soğuk bölgelerde dikimden sonra üzerini örtmek ya da saksıda korumalı yetiştirmek işe yarar.
- Süs lahanası (lahana çiçeği): Sonbahar bahçesinin en dekoratif bitkilerinden biridir, serin havada yaprak renkleri daha canlı olur. Bakımıyla ilgili ayrıntı için lahana çiçeği bakımı yazımıza göz atın.
Bahçeye Ekim Ayında Ne Ekilir?
Küçük bir bahçeniz, balkon sandığınız ya da birkaç metrekarelik bir yeriniz varsa, işe az yer kaplayıp çok verim veren ürünlerle başlayın. Sandık veya yükseltilmiş yatak da çalışır, çünkü drenajı iyidir ve kışın su tutmaz.
Bu tür bir alan için en mantıklı seçenekler şunlardır: roka, ıspanak, maydanoz, dereotu, marul ve turp. Hepsi birkaç haftada mutfağa girer ve sık sık biçilince yeniden sürgün verir. Sarımsağı da diş diş sıra aralarına dikebilirsiniz, hem yer kaplamaz hem de kışın kendi kendine büyür. Küçük bahçede dikkat edilecek üç şey var:
- Her türü bir arada, sıkış tıkış ekmeyin. Aralık bırakmak hastalık riskini düşürür.
- Kışın yağmur fazlaysa su toplayan yerlere ekim yapmayın.
- Aynı yere her yıl aynı aileden bitki dikmek yerine nöbetleşe ekim yapın. Örneğin bu yıl lahana olan yere gelecek yıl baklagil koyun.
Ekim Ayında Hangi Tohumlar Ekilir?
Ekim ayında soğuğa dayanıklı, çimlenmek için sıcak istemeyen tohumlar uygundur.
- Turp: En hızlı çıkanlardan biridir, birkaç günde toprağın üstüne çıkar. Serin havada kökü daha tatlı olur.
- Roka: Çabuk çıkar, ekimden birkaç hafta sonra ilk yaprakları kesilebilir.
- Tere: Serin ve nemli toprağı sever, çok kısa sürede hasada gelir.
- Marul: Çimlenmesi kolaydır ama toprak çok sıcaksa çıkış düşer. Ekimin serin havası ona uygundur.
- Ispanak: Soğuk toprakta bile çıkış verir, kışa dayanıklıdır.
- Maydanoz: Çimlenmesi birkaç hafta sürebilir. Bu normaldir, ekim yerini unutup sulamayı bırakmayın.
- Dereotu: Çıkışı birkaç hafta sürebilir, ince ve hassas olduğu için sık ekip sonradan seyreltmek gerekir.
- Pazı: Ilıman bölgelerde ekim ayında ekilebilir. Tohumu iri ve sert kabuklu olduğu için çıkışı gecikebilir. Ekimden önce tohumları bir gece suda bekletmek işe yarar.
- Bezelye: Ilıman bölgelerde ekim ve kasım aylarında ekilir. Soğuk bölgelerde don riski nedeniyle ilkbahara bırakmak daha güvenlidir.
- Bakla: Soğuğa bezelyeden de dayanıklıdır, kıyı ve ılıman bölgelerde sonbaharda ekilir ve kışı toprakta geçirir.
- Sarımsak: Tohumla değil, diş olarak toprağa girer. Soğuk aylarda kök salar, ilkbaharda gelişimine devam eder.
- Soğan: Genellikle tohumdan değil arpacık veya fide olarak dikilir. Kışı toprakta geçirip ilkbaharda hasat edilir. Tohumdan soğan yetiştirmek isterseniz sonbahar ekiminin bölgenize uygun olup olmadığını kontrol edin.
Tohum alırken ambalaj üzerindeki ekim tarihine ve son kullanma tarihine bakın. Eski tohumda çimlenme oranı düşer. Ayrıca bölgeye uygun, tercihen yerel çeşitleri seçmek ilk yıl başarıyı artırır.
Ekim Ayının Meyveleri Nelerdir?
Ekim ayı meyve tezgâhlarının zenginleştiği bir dönemdir. Bu ayda öne çıkan meyveler şunlardır: elma, nar, incir (ayın başında), Trabzon hurması, erik (geç çeşitler), mandalina ve portakalın erken çeşitleri, ayva ve kestane. Üzüm hasadı da bazı bölgelerde devam eder. Kestane ve nar gibi ürünler uzun süre saklanabildiği için kışlık hazırlıkta da işinize yarar.
Ekim Ayının Sanayi Ürünleri
Tarla bitkileri tarafında ekim ayı hasat ve harman dönemidir. Pancar ve çeltik (pirinç) hasadı ile harmanı bu dönemde yapılır, yer fıstığında ikinci hasat gerçekleşir, pamuk toplama da sürer. Ayçiçeği hasadı çoğu bölgede ağustos ve eylülde başlar, ekim ayında ise yalnızca geç ekilen ya da ikinci ürün olarak yetiştirilen alanlarda devam eder. Bölgeye ve o yılın hava durumuna göre bu takvim birkaç hafta kayabilir.
Sonuç: Ekim Ayı Kışlık Sebze Ayı
Ekim ayında ne ekilir sorusunun cevabı, bulunduğunuz bölgeye göre değişse de ana çizgi aynıdır: serin havayı seven yeşillikler, lahana grubu, soğan ve sarımsak, bir de ilkbahar çiçekleri için soğanlılar. Kışlık sebze ve meyveler C vitamini ve mineral açısından zengin olduğu için bu dönemde sofrada bol bol yer almaları sağlığınıza da iyi gelir. Ekim ayında emek verdiğiniz bahçe, kış boyunca taze yeşillik, ilkbaharda ise çiçek olarak size döner.
