Eski derzleri kazımak, fayans yenileme ve derz değiştirme işinin en yorucu aşamasıdır. Çoğu kişi bu işe tornavidayla girişir, ancak bu yöntem uzun derzler için yorucudur. Oysa doğru yöntemi ve doğru aleti seçince iş hem hızlanır hem de fayanslar zarar görmez. Bu yazıda tornavida ve spatuladan derz kazıma aparatına, fonksiyonel raspadan avuç taşlamaya, dremelden matkaba kadar sekiz farklı yöntemi tek tek anlatıyoruz. Hangi yöntemin hangi alanda işe yaradığını, nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve derz sökücü kimyasalların işi nasıl kolaylaştırdığını da bulacaksınız. Yazının sonunda derz kazıma işlemini nasıl yapacağınız ve hangi kimyasalı kullanacağınız gibi sık sorulan sorulara ve işinizi kolaylaştıracak ek önerilere de yer veriyoruz.
Derz Kazıma
Eski derzleri kazıyıp yeni derz yapmak çok zaman alan, zorlu bir iştir. Ancak bazı yöntemler derz sökmeyi epey kolaylaştırır. Küçük bir alandaki derzleri sökecekseniz ağzı artık bozulmuş bir tornavida ya da eski bir metal spatula yeterli olur. Ancak derzler çok sağlamsa veya büyük bir alanda çalışacaksanız bu yöntemler sizi yarı yolda bırakabilir.
Derzin tam olarak ne işe yaradığını merak ediyorsanız önce derz nedir? yazımıza göz atabilirsiniz. Kazıma işine girmeden önce şunu da düşünmenizi öneririz: Derzler çatlamamış, sadece rengi solmuşsa kazımaya gerek olmayabilir. Böyle durumlarda derz üstüne derz yapılır mı? yazımız karar vermenize yardımcı olacaktır.
Derzler gerçekten dökülüyor, çatlıyor ya da küf tutmuşsa kazıma kaçınılmazdır. Aşağıda eski derzleri kolayca sökmenin yollarını ve hangi yöntemin ne kadar etkili olduğunu anlatıyoruz.
1. Eski Tornavida ve Spatula
Uzun, ucu yıpranmış eski bir tornavidanız varsa derz sökmede iş görür. Ucu derzin içine yerleştirip kendinize doğru çekerek ilerlemeniz yeterli. Burada acele etmemek lazım, tornavida kayarsa fayansın kenarını çizebilir.
Eski bir metal spatula ise derzin kenarlarını kazımak ve düzeltmek için kullanışlıdır. Tornavidanın ulaşamadığı köşelerde ve derz kenarında kalan harç artıklarında spatula işinizi görür. Bu iki alet tuvalet gibi küçük fayanslı alanlar için idealdir. Büyük bir mutfak ya da banyo zemini için biraz yorucu olabilir.
2. Derz Kazıma Aparatı
Derz kazıma aparatının ucu genellikle pürüzlü ya da testere gibi dişlidir ve rahat kavramanız için sağlam bir plastik sapı vardır. Derz kazıma bıçağı olarak da bilinir. Eskiden sadece büyük yapı marketlerde bulunurdu, şimdi neredeyse her hırdavatçıda, yapı marketlerde ve internetteki büyük pazar yerlerinde kolayca bulabilirsiniz.
Kullanımı çok basit: Sapından tutun, ucu kazımak istediğiniz derzin üzerine bastırın ve ileri geri hareket ettirin. Küçük ve orta büyüklükteki alanlarda sizi yormadan iş görür. Ucu körelince değiştirmeyi ihmal etmeyin, kör uçla çalışmak hem yorar hem de işi uzatır.
3. Derz Raspalama
Fonksiyonel raspalama olarak da bilinen bu yöntem elektrikli bir makineyle yapılır. Makineye derz kazıma aparatını takıyorsunuz ve işi ona bırakıyorsunuz. Fayansların arasındaki derzleri çok kolay bir şekilde söker.
Zahmetsizce derz kazımak istiyorsanız ve alan oldukça genişse bu alet tam size göre. Raspalama aleti kazımaya göre hem zamandan hem de iş gücünden büyük tasarruf sağlar. Yine de makineyi derzin hizasında tutmaya dikkat edin, bıçak fayansın kenarına çok yaslanırsa kenarı aşındırabilir.
4. Avuç Taşlama
Bu derz kazıma yöntemi daha önce elektrikli alet kullanmış kişiler için uygundur. Avuç taşlama, hızla dönen bir motorun ucundaki yuvarlak kesici diskle çalışan bir alettir. Doğru uç takıldığında beton, ahşap, demir gibi malzemeleri kesebilir. Çok sertleşmiş ve derin derzleri kazımak için en uygun yöntemlerden biridir. Saniyeler içinde metrelerce derzi açabilir.
Ancak taşlama makinesini daha önce hiç kullanmadıysanız sizin için tehlikeli olabilir. Kullanırken diskin fayansa temas etmemesine çok dikkat etmek gerekir, aksi halde fayansı da keser.
Avuç taşlama ile derz kazırken en sık yapılan hata, aleti tek elle ve kontrolsüz tutmaktır. Gözlük, eldiven ve toz maskesi olmadan çalışmayın. Ayrıca taşlama bol toz çıkarır, çalışacağınız alanı önceden koruyun.
5. Dremel
Dremel, hassas işçilik gerektiren küçük bir el motorudur. Matkap ve taşlamaya göre daha küçük olduğu için kullanımı kolaydır. Fayanslara zarar vermeden, dikkatle derz sökmenize imkan verir ve sert derzlerde bile sonuç almanızı sağlar.
Yapmanız gereken, dremel harç kazıma kitini aletin ucuna takmak ve derzlerin üzerinde yavaşça gezdirmek. Derzler kolayca sökülür. Dar ve ince derzlerde, köşelerde, fayans kenarına yakın yerlerde en rahat çalışılan alet dremeldir. Büyük alanlarda ise küçük olduğu için yavaş kalır, bu yüzden daha çok detay işlerinde tercih edilir.
6. Derz Sökme Makinesi
Çok fazla derz kazıyacaksanız derz sökme makinesi size göre. Metrelerce uzunluktaki iç ve dış mekan derzlerini kolayca sökmenizi sağlar. Yalnız bu biraz ustalara yönelik bir alettir, kullanımı tecrübe ister.
Bahçe zeminleri, teras, cephe gibi geniş yüzeylerde çok işe yarar. Banyo, mutfak veya tuvaletteki derzleri sökecekseniz diğer yöntemler size daha uygun olacaktır. “Islak hacimlerdeki derzlerin bakımı ve temizliği için banyodaki derz araları nasıl temizlenir? yazımıza da göz atabilirsiniz.”
7. Derz Sökücü
Eski derzleri sökmek bazen çok zorlayıcı olabilir. Özellikle derzleri sadece rengini değiştirmek için kazımayı planlıyorsanız, sağlam derzleri biraz yumuşatmak gerekebilir. Tornavida, spatula ya da derz kazıma aparatıyla çalışacaksanız, uygulamaya başlamadan önce derz sökücü kimyasal kullanırsanız iş çok daha kolaylaşır.
Yumuşayan derzler neredeyse kendiliğinden çıkar. Bu kimyasallar elle kazımanın yorgunluğunu önemli ölçüde azaltır. Ürünün üzerindeki kullanım talimatını mutlaka okuyun, eldiven kullanın ve ortamı havalandırın.
Eğer amacınız sadece rengi değiştirmekse kazımadan önce derz boyama yöntemleri yazımıza bakmanızı tavsiye ederiz. Hangi renk size uygun, emin değilseniz derz rengi nasıl seçilir? yazımız yol gösterecektir. Derzler sadece kirlenip sararmışsa kazımadan önce derz beyazlatma yöntemleri de deneyebilirsiniz.
8. Matkapla Derz Sökme
Evde matkabı olanlar için derz kazımanın çok iyi bir yolu. Matkabın ucuna özel bir derz temizleme ucu takıyorsunuz ve derzlerin üzerinde gezdiriyorsunuz. Derzlerin kolayca çıktığını göreceksiniz. Matkabı daha önce hiç kullanmadıysanız önce matkap nasıl kullanılır? yazımızı okumanızı tavsiye ederiz, uç takma ve devir ayarı gibi temel bilgiler orada anlatılıyor.
Matkabınız yoksa şarjlı vidalama makinesi de kullanabilirsiniz. Derz sökerken ucu fayanslara temas ettirmekten kaçının ve matkabı önce düşük devirde çalıştırın. Aleti elinize alıştıktan sonra devri biraz artırabilirsiniz. Böylece hem fayans kenarlarını korursunuz hem de ucun kontrolden çıkmasını önlersiniz.
Derz Arası Kazıma Nasıl Yapılır?
Derz araları küçük alanlarda genellikle derz kazıma aparatı, büyük alanlarda ise elektrikli derz kazıma makineleriyle yapılır. Ayrıca matkap veya dremel ucuna aparat takarak da derzleri kazımak mümkündür. Uygulamadan önce derz sökücü kimyasalları kullanırsanız iş daha da kolaylaşır.
Kazıma sırasında arada bir durup derzin içini bir fırçayla temizlemenizi öneririz. Dökülen harç kırıntıları derzin içinde birikince hem ne kadar derinlikte çalıştığınızı göremezsiniz hem de alet tıkanıp verimsiz hale gelir. Fırçayla temizlediğiniz derzde kalan harçı net görür, eksik kalan yerleri hemen fark edersiniz.
Kazıma bittikten sonra derz aralarındaki toz ve kırıntıları süpürge veya fırçayla iyice temizleyin, yeni derz ancak temiz ve kuru bir yüzeye tutunur. Derzleri yeniden doldurmaya gelince iki yol var. Dilerseniz toz derz dolgu nasıl yapılır? yazımızdaki adımları izleyebilir, dilerseniz de pratik bir çözüm için hazır derz dolgusu nasıl yapılır? yazımıza bakabilirsiniz.
Banyo ve mutfak gibi su ile sürekli temas eden yerlerde ise su geçirmez derz uygulaması uzun vadede çok işinize yarar. Tüm süreci baştan sona görmek isterseniz fayans derz yenileme yöntemleri yazımızı da öneririz.
Derz Sökmek İçin Hangi Kimyasal Kullanılır?
Özel derz sökme kimyasallarını derz sökmek için kullanabilirsiniz. Oldukça işe yarıyor. Derz sökme sıvısını derzin üzerine bir fırça ile sürdükten sonra 3-5 dakika bekleyin ve derzi kazımaya başlayın.
Bekleme süresi ve uygulama şekli üründen ürüne değişebilir, o yüzden ambalajdaki talimata mutlaka uyun. Derzler fayansın üzerine bulaşmışsa kurumuş derz nasıl temizlenir? yazımız da bu konuda işinize yarayacaktır.
Fayan Arası Derzini Sökerken Dikkat Etmeniz Gerekenler
Yukarıdaki yöntemlerin dışında, bizim de sürekli uyguladığımız birkaç küçük püf noktası var. Bunlar hem derz sökme işini hızlandırır hem de fayansları korur.
- Önce küçük bir alanda deneyin. Derzi sökmek için hangi aleti kullanırsanız kullanın, işe görünmeyen bir köşeden başlayın. Bu sayede derzin ne kadar sert olduğunu ve kullandığınız aletin derz arasında nasıl tepki verdiğini anlayabilirsiniz.
- Derzi aynı derinlikte kazıyın. Bazı yerleri derin, bazı yerleri yüzeysel bırakırsanız yeni derz düzgün tutunmaz ve kısa sürede çatlayabilir. Kazıma bitince derzin boyunca gözle kontrol edin.
- Kenarlarda kalan ince harç izlerini bırakmayın. Fayans kenarına yapışmış harç kalıntıları yeni derzin düzgün oturmasını engeller. Bunları spatula ya da tornavida ucuyla temizleyin.
- Toz çıkaran aletlerde süpürge kullanın. Taşlama, dremel ve matkapla çalışırken ortaya çıkan tozu bir elektrikli süpürgeyle anında çekmek hem görüşünüzü açar hem de ortamı temiz tutar.
- Koruyucu ekipmanı atlamayın. Gözlük, eldiven ve toz maskesi, kazıma işinde özellikle elektrikli aletlerde şarttır. Harç parçaları gözünüze sıçrayabilir.
- Çevredeki eşyaları ve alanı örtün. Özellikle mutfakta tezgah ve eşyaları, banyoda lavabo ve küveti naylonla kapatın. Kazıma tozu her yere yayılır.
- Aralara mola verin. Elle kazıma yorucudur, yorulunca el kayar ve fayansa zarar verebilirsiniz. Acele etmeden, parça parça ilerlemek en güvenlisi.
