Bahçenizde ya da evinizde biriken organik atıkları çöpe atmak yerine yeniden değerlendirebilirsiniz. Kompost yapımı sayesinde hem doğaya katkıda bulunur hem de bitkileriniz için tamamen doğal bir gübre elde edersiniz. Evde kompost yapımı, mutfaktan çıkan küçük organik atıkları geri dönüştürmenize imkan tanırken; bahçede kompost yapımı, çim, yaprak ve dal gibi daha büyük ölçekli atıkları değerlendirmek için idealdir. Peki kompost nasıl yapılır ve hangi malzemeler kullanılabilir? Gelin birlikte adım adım inceleyelim.
Kompost Nasıl Yapılır?
Kompost nasıl yapılır sorusunun cevabı aslında doğanın kendi döngüsünde gizlidir. Bitkilerin kuruyan, çürüyen veya dökülen kısımları toprağa karışarak ayrışır, fermente olur ve tekrar kullanılabilir hale gelir. Biz de bu doğal döngüyü yönlendirerek, evde kompost yapımı ya da bahçede kompost yapımı sayesinde süreci daha hızlı hale getirebiliriz.
Kompost yapımı için temel adım, organik atıkları biriktirip kontrollü bir şekilde çürümeye bırakmaktır. Bu şekilde elde edilen kompost, hem süs bitkilerinde hem de meyve ağaçlarında güvenle kullanılabilir. Son yıllarda ise kimyasal gübrelerin yerine doğal gübre tercih edenlerin sayısı hızla artmaktadır.
Kompost yaparken özellikle doğadan toplanan veya evden çıkan organik atıklar kullanılır. Örneğin, bahçede dökülen yapraklar, çimler, budanmış dallar, evden çıkan meyve ve sebze kabukları, hatta çay ve kahve posaları kompost yapımında değerlendirilebilir.
Bu doğal döngü, toprağın besin dengesini güçlendirir, ekosistemin korunmasına katkı sağlar ve sürdürülebilir bir gübre üretir. Evde kompost yapımı, mutfak artıklarını değerlendirmenin pratik bir yoludur; bahçede kompost yapımı ise yaprak, çim ve dal gibi daha büyük organik atıkları geri dönüştürmek için en uygun yöntemdir. “İlgili yazı: Bahçeye çim nasıl ekilir?”
Kompost Neyden Yapılır?
Kompost neyden yapılır sorusunun yanıtı oldukça geniştir. Bahçenizden biçtiğiniz çimler, yapraklar, budanmış dallar, ağaç kabukları, mevsimi geçmiş çiçekler ve birçok organik atık bu sürecin ana malzemeleridir. Bunun yanında;
- Sebze artıkları
- Meyve kabukları
- Yumurta kabukları
- Kağıt ve karton parçaları
- Çay posası
- Kahve telvesi de evde veya bahçede kompost yapımı için kullanılabilir. Ancak bunların aşırıya kaçmamasına özen gösterilmelidir.
Kompostlama İşleminde Kullanılmayan Malzemeler!
Organik olmayan hiç bir malzemeyi komposta karıştırmayın. Poşetler, plastikler ve boyalı nesneler, camlar v.b. malzemeler doğada uzun süre ayrıştırılamazlar ve bitkilerinize zarar verirler. Ayrıca, etli, kemikli, hayvan atıkları ve sütlü besinleri, yemek artıklarını da komposta katmayın. Bunlar da zararlı patojenler üretebilir.
Bahçede Kompost Yapımı
Bahçede kompost yapımı için öncelikle bir kompost tankına ya da variline ihtiyacınız olacaktır. Bu tank plastik bir bidon, metal varil veya bahçenin bir köşesine yapılmış basit bir beton bölme olabilir. Hazır kompost kutuları da satın alabilirsiniz. Bunlarla uğraşmak istemiyorsanız, kompost tanklarını hazır olarak da satın alabilirsiniz. Önemli olan, ihtiyacınız kadar büyüklükte ve kapaklı bir tank olmasıdır. Plastik veya metal bir tank olabilir.
1-Malzemelerinizi Kompost Tankına Doldurun
Bahçeden topladığınız çimler, yapraklar, çürümüş meyveler, dal parçaları, yumurta kabukları, kağıt ve karton gibi organik atıkları katmanlar halinde kompost tankına yerleştirin. Katman yapısı sayesinde hava dolaşımı artar ve kompost yapımı daha hızlı olur. Bahçede kompost yaparken, yağmur sularının içine girmemesi ve etrafa kötü kokuların yayılmaması için kompost varilinin mutlaka kapağı olmalıdır.
2-Haftada Bir Karıştırın
Kompost tankını haftada en az bir kez karıştırın. Bu işlem, oksijen girişini artırarak organik atıkların daha hızlı çürümesini sağlar. Düzenli karıştırma, kötü kokuların da önüne geçer. Böylece, organik atıkların çürümesini ve olgunlaşmasını hızlandırmış da olursunuz.
3-Nemli Tutun ve Kireçleyin
Kompost yapımı sırasında nem çok önemlidir. Malzemeler elinizle sıktığınızda hafifçe nemli hissettirmelidir. Çok kuru olursa az miktarda su ekleyin. Ayrıca, bir metreküp kompost için yaklaşık 1 kilogram sönmüş kireç ilave ederek süreci destekleyebilirsiniz.
4-Amonyum Nitrat İlave Edin
Daha kısa sürede sonuç almak isterseniz, bahçede hazırladığınız komposta az miktarda amonyum nitrat ilavesi yapabilirsiniz. 1 metreküp komposta 100 gram amonyum nitrat yeterlidir. Amonyum nitrat, kompostun çürüme sürecini hızlandırarak daha verimli ve kaliteli bir doğal gübre elde etmenizi sağlar.
5-Süreci Bekleyin
Kompostlaşma süresi, kullanılan malzemelere bağlı olarak 3 ila 6 ay arasında değişir. Bu süre boyunca düzenli kontrol ederek karıştırmayı ve nemlendirmeyi ihmal etmeyin.
6-Kompostun Hazır Olduğuna Emin Olun
Kompost hazır hale geldiğinde koyu kahverengi bir toprak görünümünde olur. İçine koyduğunuz malzemeler artık seçilemez hale gelir ve çürük kokusu kaybolur. Bu aşamada, doğal gübreniz bahçe bitkilerinizde kullanıma hazırdır.
Önemli
- Organik olmayan hiçbir malzeme eklemeyin.
- Sürecin tamamen tamamlandığından emin olun.
- Düzenli nem ve oksijen sağlayın.
- Çocuklarınızla birlikte evde kompost yapımı, onların doğayı tanıması için harika bir etkinlik olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kompost Ne Kadar Zamanda Olur?
Tüm kompostlaşma işlemi bittikten sonra, kullanacağınız malzemelerin özelliklerine ve çeşidine bağlı olarak, kompost gübre 3-6 ay arasında tamamlanmış olur.
Kompost’un Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Doğal gübrenizin hazır hale geldiğini, içine koyduğunuz malzemelerin tanınmayacak hale gelmiş olmasından anlayabilirsiniz. Rengi de koyu kahveye dönmüş ve çürük kokusu kaybolmuş ise doğal gübre yapımını tamamladınız demektir.
En İyi Kompost Nasıl Yapılır?
Organik olmayan bileşenleri komposta karıştırmayın. Kompostlaşma sürecinin tamamen bittiğine emin olun. Nemli tutun, amonyum nitrat ve sönmüş kireç katın.
